ជីវប្រវត្តិ និងទស្សនៈរបស់លោកម៉ៅសេទុង

១. ជីវប្រវត្តិរបស់លោកម៉ៅសេទុង

     លោកម៉ៅសេទុង ជាធម្មតាត្រូវបានប្រជាជនចិនឲ្យនាមថា លោកប្រធានម៉ៅ គឺជាអ្នកបដិវត្តន៍កុំមុយនីស្ដចិនលិចធ្លោមួយរូប ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តចិន ជាបិតាស្ថាបនិកសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ ក្នុងជួរបក្សកុំមុយនីស្ដលោកគឺជាប្រធានបក្ស ចាប់ផ្ដើមតាំងពីបង្កើតឡើងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៤៩ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ពេលលោកទទួលមរណៈភាពក្នុងវ័យ ៨២ឆ្នាំ។ លោកម៉ៅកើតក្នុងទីក្រុងសាវសាន ខេត្តហួណានប្រទេសចិន នាថ្ងៃទី ២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៩៣។ លោកម៉ៅ គឺជាកូនប្រុសម្នាក់ក្នុងគ្រួសារកសិករស្ដុកស្ដម្ភមួយ ដោយមានទស្សនៈជាតិនិយមចាប់ផ្ដើមពីដឹងក្ដីមក លោកម៉ៅបានក្លាយខ្លួនទៅជាទស្សនៈវិទូជាតិនិយមលេចធ្លោនិងជាអ្នកប្រឆាំងនឹងរបបចក្រព័ទ្ធនិយមដ៏ខ្លាំងក្លាម្នាក់ ជាក់ស្ដែងគឺដោយសាតែលោកទទួលឥទ្ធិពលពីភាពជ្រួលច្របល់ក្នុងសង្គ្រាមជាបន្តបន្ទាប់ដូចជា ៖ បដិវត្តន៍សៀងហៃ (ឆ្នាំ ១៩១១) និងចលនាសង្គម (០៤ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩១៩) ។ ដែលក្រោយមកនាំឲ្យលោកសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសលិទ្ធិកុំមុយនីស្ត ម៉ាកស៊ីសឹម និងលេនីនស៊ីសឹម ធ្វើជាគំរូអំឡុងពេលលោកកំពុងធ្វើការនៅសកលវិទ្យាល័យ ថេកឃីង University ក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង។ ដោយសាយល់ដឹងជ្រាបជ្រៅពីលទ្ធិកុំមុយនីស្ដទាំងពីរ លោកម៉ៅសម្រេចចូលរួមជាមួយនឹងបញ្ញាវត្តចិនដទៃទៀត បង្កើតបក្សកុំមុយនីស្ដចិន CPC ជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩២៣ និងចូលរួមដឹកនាំចលនាបះបោមួយឈ្មោះថា ចលនាប្រមូលផលសិសិរដូវ អំឡុងឆ្នាំ ១៩២៧។ អំឡុងពេលប្រទេសចិនធ្លាក់ចូលសង្រ្គាមស៊ីវិលដែលកើតចេញពីការទង្គិចខ្វែងគំនិតគ្នារវាងបក្សកុំមុយនីស្ដចិន CPC និងបក្សកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ គូមេតាំង ឬ KMT លោកម៉ៅបានចូលរួមជួយជ្រោមជ្រែងបង្កើតកងទ័ពក្រហមដែលកើតចេញពីពលករនិងកសិករដឹកនាំការប្រឆាំងគោលនយោបាយដីធ្លីក្នុងខេត្តជាងស៊ី ដោយក្រោយមកនាំឲ្យលលោកក្លាយទៅជាប្រធានបក្ស CPC តែម្ដង។ ទោះបីជាអំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ នៅឆ្នាំ ១៩៣៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៤៥ ចិនប្រឈមមុខខ្លាំងជាមួយកងទ័ពចក្រព័ទ្ធជប៉ុន ហើយបក្សកុំមុយនីស្ដ CPC និងបក្សប្រជាធិបតេយ្យ KMT បានរួមដៃវាយបណ្ដេញពួកឈ្លានពានក៏ដោយប៉ុន្តែក្រោយជប៉ុនចាញ់សង្រ្គាម និងដកទ័ពបក្សធំៗទាំងពីរនៅតែខ្វែងគំនិតគ្នាបង្កឲ្យមានសង្រ្គាមស៊ីវិលផ្ទុះឡើងជាថ្មី ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៤៩ ដោយលោកម៉ៅបានវាយបណ្ដេញទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលជាតិនិយមរបស់បក្សប្រជាធិបតេយ្យចេញពីប្រទេសចិនធ្លាក់ទៅដល់កោះតៃវ៉ាន់នាំឲ្យបក្សប្រជាធិបតេយ្យនេះសម្រេចយកទឹកដីកោះនេះធ្វើជាមូលដ្ឋាននិងបង្កើតជារដ្ឋាភិបាលតៃវ៉ាន់រហូតទាល់នឹងបច្ចុប្បន្ន។ នៅថ្ងៃទី ០១ តុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ លោកម៉ៅសេទុងបានប្រកាសបង្កើតរបបដឹកនាំថ្មីមួយគឺ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ជាផ្លូវការដោយក្នុងជួរដ្ឋាភិបាលគឺមានតែបក្សកុំមុយនីស្តចិន CPC មួយគត់ជាអ្នកដឹកនាំនិងគ្រប់គ្រងអំណាចត្រឹមប៉ុន្មានឆ្នាំប៉ុណ្ណោះក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកម៉ៅសេទុងលោកបានពង្រឹងអំណាចរបស់ខ្លួនឲ្យរឹងមាំថែមទៀតជាមួយនឹងគោលនយោបាយកំណែទម្រង់ដីធ្លីនិងការប្រើប្រាស់ចិត្តសាស្រ្តយកឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េឆ្នាំ ១៩៥០ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣ ក៏ដូចជាយុទ្ធនាការប្រឆាំងបណ្ដាអភិជនកាន់កាប់ដីធ្លីធំៗ យុទ្ធនាការណ៍ប្រឆាំងសកម្មជន ដែលចង់ធ្វើបដិវត្តន៍ចង់ផ្ដួលរលំរដ្ឋាភិបាលកុំមុយនីស្ដរបស់លោកក៏ដូចជាយុទ្ធនាការប្រឆាំងសកម្មជនគ្រប់រូបដែលចាតុទុកជាសត្រូវរបស់រដ្ឋ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ លោកម៉ៅសេទុងបានចាប់ផ្ដើមគោលនយោបាយថ្មីមួយទៀតគឺ គោលនយោបាយមហាលោតផ្លោះ ធ្វើឡើងចេតនាពង្រីកវិស័យសេដ្ឋកិច្ចចិនតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរវិស័យកសិកម្មទៅជាវិស័យឧស្សាហកម្មគោលនយោបាយមួយនេះបានធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋចិនជាច្រើនលាននាក់បានជួបគ្រោះទុរភិក្ស និងដាច់ពោះស្លាប់ហើយត្រូវចាត់ទុកជាទូរលេខស្លាប់ខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តចិនដោយមានអ្នកស្លាប់ដោយការអត់ឃ្លានរហូតដល់ជាង ៤៥ លាននាក់ត្រឹម រយៈពេលបួនឆ្នាំចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥៧ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៦២។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៦ លោកម៉ៅសេទុងក៏បានបង្កើតគោលនយោបាយថ្មីមួយទៀតគឺបដិវត្តន៍វប្បធម៌ ដែលគោលនយោបាយមួយនេះបានលុបបំបាត់ភាពបដិវត្តន៍ក្នុងសង្គមចិន ដែលមានការបង្ហូរឈាមរហូតដល់ទៅ ១០ ឆ្នាំហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកជាអំពើហិង្សាដ៏ឃោឃៅ ជាការបំផ្លិចបំផ្លាញវប្បធម៌និងវត្ថុបុរាណដើម្បីលើកកម្ពស់ការគោរពបុគ្គលតែម្នាក់គឺ លោកម៉ៅសេទុងខ្លួនឯងហើយមកទាល់នឹងពេលនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាភាពបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមួយអំឡុងពេលដឹកនាំប្រទេសចិនពីសំណាក់បិតាស្ថាបនិកបក្សកុំមុយនីស្ដចិនរូបនេះ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ លោកប្រធានម៉ៅបានបើកទ្វាទទួលបដិសណ្ឋារកិច្ចជាលើកដំបូងសម្រាប់ទស្សនៈកិច្ចប្រធានាធិបតេយ្យ រិចរីឆាតនិចសុន ក្នុងរដ្ឋរាជធានីប៉េកាំងដែលទស្សនៈកិច្ចនេះគឺជាការបើកទ្វាសម្រាប់គោលនយោបាយថ្មីមួយទៀតរបស់ចិនទៅកាន់ពិភពលោកក្រោយធ្លាក់ខ្លួនឈឺជាច្រើនឆ្នាំលោកបានទទួលមរណៈភាពដោយគាំងបេះដូងនៅថ្ងៃទី ០៩ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៧៦ ក្នុងវ័យ ៨២ ឆ្នាំ។ ក្រុមអ្នកគាំទ្ររូបលោកបានចាត់ទុកលោកម៉ៅសេទុងគឺជាមនុស្សម្នាក់គត់ដែលបានជួយប្រទេសចិនឲ្យក្លាយជាមហាអំណចពិភពលោកជួយលើកកម្ពស់ស្រ្តីសម្រាប់វិស័យអប់រំនិងការបង្កើតឲ្យមានប្រព័ន្ធសុខមាលភាពដ៏ល្អនាំឲ្យពលរដ្ឋចិនអាចរស់បានយូអង្វែងក៏ជាហេតុនាំឲ្យប្រជាជនចិនកើនលើសពី ៥៥០ លាននាក់ រហូតដល់ ៩០០ លាននាក់អំឡុងពេលលោកគ្រប់គ្រងប្រទេស ផ្ទុយទៅវិញក្នុងទស្សនៈមួយផ្សេងទៀតរបបដឹកនាំរបស់លោកម៉ៅត្រូវបានពលរដ្ឋចិនមួយចំនួនចាត់ទុកជារបបផ្ដាច់ការនិងថ្កោលទោសលើសង្គ្រាមដ៏ឃោឃៅចំពោះពួកសកម្មជនបដិវត្តន៍ការបំផ្លាញវត្ថុបុរាណនិងទីសក្ការៈដូចជាក្នុងសាសនាជាដើម។ លើសពីនេះលោកម៉ៅត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមនុស្សតែម្នាក់គត់ត្រូវទទួលខុសត្រូវសម្រាប់ការសម្លាប់ពលរដ្ឋចិនច្លោះពី ៣០ ទៅ ៧០ លាននាក់អំឡុងពេលលោកដឹកនាំប្រទេស។

២. ទស្សនៈអប់រំរបស់លោកម៉ៅសេទុង

     ចំពោះទស្សនៈរបស់គាត់ គាត់បាននិយាយថា៖ " ប្រសិនបើយើងចង់ដឹងរសជាតិនៃផ្លែឈើណាមួយ អ្នកត្រូវតែភ្លក់ផ្លែឈើនោះដោយខ្លួនឯង។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ដឹងអំពីទ្រឹស្ដីនិងវិធីសាស្រ្តបដិវត្តន៍អ្នកត្រូវតែចូលរួមបដិវត្តន៍ ពេលនោះចំណេះដឹងពិតប្រាកដទាំងអស់សុទ្ធតែជាបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ "។ ចំពោះទស្សនៈរបស់គាត់មួយនេះគាត់បានប្រើប្រាស់វានៅក្នុងឆាកនយោបាយតែប៉ុណ្ណោះ តែបើយើងសង្គេតមើលទស្សនៈនេះម្ដងហើយម្ដងទៀតយើងសង្គេតឃើញថាទស្សនៈនេះ វាមានឥទ្ធិពលទៅលើជីវិតរស់នៅរបស់យើងខ្លាំងណាស់។ ដោយសាទស្សនៈនេះគេអាចប្រើប្រាស់វាយ៉ាងទូលំទូលាយមិនថានៅកន្លែងណានោះទេ បើសិនជាយើងចេះប្រើប្រាស់វា នោះយើងមិនងាយនឹងចាញ់បោកជនឆបោកណាមួយឡើយ ហើយព្រមទាំងធ្វើឲ្យយើងក្លាយទៅជាបុគ្គលដែលមានការគិតទំលំទូលាយទៀតផង។ បានជាយើងអះអាងថាទស្សនៈនេះល្អព្រោះ សព្វថ្ងៃភាគច្រើនពួកយើងម្នាក់ៗតែងតែប្រើប្រាស់ការអានសៀវភៅ ការស្ដាប់យោបល់អ្នកដទៃ ឬក៏វិធីសាស្រ្តផ្សេងៗទៀតដែលយើងប្រើប្រាស់វាជាប្រចាំដើម្បីអាចឲ្យយើងទទួលបានចំណេះដឹងទាំងនោះ។ តែវិធីសាស្រ្តទាំងអស់ហ្នឹងមិនអាចឲ្យយើងប្រសើរឡើងបានល្អគ្រប់គ្រាន់ឡើយ ព្រោះត្រឹមការអានសៀវភៅ ការស្ដាប់យោបល់អ្នកដទៃបានត្រឹមជាចំណេះដឹងសម្រាប់គិតនោះទេ មិនអាចឲ្យយើងប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តហ្នឹងសម្រាប់សម្រេចបំណងរបស់យើងបានឡើយ។ ឧទាហរណ៍ ថាមានសិស្សស្រីនៅខេត្តម្នាក់ទើបតែប្រឡងបាក់ឌុបចប់បាននិទេស្ទល្អហើយជាប់អាហារូបករណ៍មករៀននៅទីក្រុងភ្នំពេញ តែម្ដាយឪពុកសិស្សស្រីម្នាក់នោះមិនដឹងគួរឲ្យកូនបន្តសិក្សានៅភ្នំពេញឬអត់ទេ ព្រោះតែគាត់គិតថាបើនៅភ្នំពេញគាត់គ្មានសាច់ញាតិ ឬស្គាល់អ្នកណាម្នាក់នៅទីនោះឡើយ បើឲ្យកូនទៅខ្លាចកូននោះវាមានបញ្ហា ខ្លាចកូនតាមប្រុសញីប្រុសឈ្មោល ឬមិត្តភក្ដិមិនល្អនាំទៅធ្វើរឿងដែលសង្គមស្អប់ខ្ពើម។ ដូច្នេះគាត់ក៏ទៅពិភាក្សាជាមួយអ្នកជិតខាងរបស់គាត់ ពេលគាត់ទៅសុំយោបល់អ្នកជិតខាងរបស់គាត់ គាត់ទទួលបានយោបល់ពីរខុសគ្នា យោបល់ទីមួយគឺអនុញ្ញាតិឲ្យកូនទៅរៀនព្រោះលឺថានៅភ្នំពេញមានសាលាល្អៗ ពេលចេញធ្វើការទទួលបានកម្រៃច្រើននិងទទួលបានចំណេះដឹងពិតប្រាកដ។ ចំណែកឯយោបល់ទីពីរ គឺមិនអនុញ្ញាតិឲ្យកូនទៅរៀននៅភ្នំពេញទេ ព្រោះលឺថានៅភ្នំពេញអសន្តិសុខច្រើនមានចោលួចឆក់ប្លន់ស្ទើរៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយអ្នករៀននៅទីនោះចប់បើស្រីគឺមានកូនអត់ប្ដី ចំណែកឯប្រុសវិញរៀនអស់ប្រាក់រាប់ម៉ឺនតែធ្វើការងារអ្វីក៏មិនបាន។ ពេលម្ដាយឪពុកសិស្សស្រីនោះស្ដាប់ហើយក៏ពិភាក្សាជាមួយប្ដីប្រពន្ធគាត់ម្ដងទៀតថាតើគាត់គួតែឲ្យកូនទៅរៀននៅភ្នំពេញឬក៏អត់ ពេលពិភាក្សាគ្នារួចគាត់ក៏សម្រេចចិត្តឲ្យកូនទៅរៀននៅភ្នំពេញ តែគាត់មិនឲ្យកូនរបស់គាត់ទៅនៅភ្នំពេញតែម្នាក់ឯងឡើយគឺគាត់ឲ្យមនុស្សដែលគាត់ទុកចិត្តទៅនៅជាមួយ។ ពេលដែលសិស្សស្រីម្នាក់នោះទៅរៀនភ្នំពេញចប់សព្វគ្រប់ហើយមានចំណេះដឹងល្អហើយ គាត់ចេញទៅរកការងារធ្វើបានដូចធម្មតា។ តែពេលមកស្រុកវិញសិស្សស្រីម្នាក់ហ្នឹងក៏ត្រូវបានឪពុកម្ដាយរបស់នាងសួរអំពីការរស់នៅភ្នំពេញដូចម្ដេចដែរ ពេលនោះនាងក៏ឆ្លើយទៅកាន់គាត់វិញថារស់នៅភ្នំពេញមានទាំងពិបាកនិងស្រួលចរាចណ៍មានបញ្ហាមែនតែមិនមែនបញ្ហារាល់ថ្ងៃនោះទេ ពេលខ្លះមានបញ្ហាពេលខ្លះប្រក្រតី ហើយរឿងឆក់ប្លន់វិញវាមានពេលវេលាកន្លែងដែលវាតែងតែមានបញ្ហាបើសិនជាយើងដឹងកន្លែងណាល្អែងមានបញ្ហាយើងកុំជិះកាត់កន្លែងហ្នឹងទៅ។ ក្នុងសាច់រឿងដែលបាននិយាយនេះវាបានប្រាប់យើងថាបើសិនជាលឺគេនិយាយអ្វីមួយកុំអាលជឿគេពេកត្រូវត្រិះរិះគិតហើយសាកល្បងធ្វើកិច្ចការនោះសិនទើបជឿតាមក្រោយ។